Xì Gà Bị Mọt (Con Mọt Thuốc Lá): Dấu Hiệu Và Cách Xử Lý

Mọt thuốc lá, tên khoa học Lasioderma serricorne, tiếng Anh gọi tobacco beetle, là con bọ nâu nhỏ cỡ 2 đến 3mm. Trứng của nó có thể đã nằm sẵn trong lá từ trước khi cuốn, và chỉ nở khi xì gà bị cất ở chỗ nóng, ẩm trong thời gian dài. Mọt thường bắt đầu từ chỗ cất, nên đây là chuyện của tủ và hộp; tủ, hộp gỗ còn tốt mà bạn muốn bán thì xem thu mua hộp gỗ, tủ ủ xì gà.

Tủ điện có làm lạnh là thứ phòng mọt tốt nhất ở khí hậu Việt Nam. Tủ loại này cũ mà còn chạy thì bên mình nhận ở thu mua humidor và tủ ủ cũ; so với hộp gỗ thế nào thì xem tủ điện hay humidor gỗ.

Dấu hiệu nhận biết

• Lỗ tròn nhỏ như đầu kim trên áo lá, thường ở thân điếu hoặc gần đầu mũ. Đây là lỗ con trưởng thành chui ra.
• Bột lá mịn rơi xuống đáy hộp hoặc vương trên mặt điếu.
• Đường hầm bên trong khi cắt ngang một điếu nghi nhiễm.
• Con bọ nâu nhỏ bò ra khi mở nắp, hay xác bọ dưới đáy hộp.

Lỗ mọt dễ nhầm với vết rạn của điếu khô hay chấm mốc. Khác ở chỗ lỗ mọt tròn, sạch mép, xuyên vào trong. Mốc thì nằm trên mặt lá, xem phân biệt mốc và plume trên xì gà.

Vì sao mọt nở

Nhiệt độ là yếu tố chính. Giới chơi thường lấy mốc khoảng 24 độ trở lên, kéo dài, kèm độ ẩm cao là đủ để trứng nở. Mùa hè ở Việt Nam, phòng không bật máy lạnh vượt mức này rất dễ. Vì thế người cất xì gà ở đây giữ tủ dưới khoảng 21 độ, xem nhiệt độ lý tưởng bảo quản xì gà và độ ẩm lý tưởng cho xì gà. Ẩm kế, nhiệt kế lệch thì mọi con số đều sai, nên kiểm lại theo cách hiệu chỉnh ẩm kế bằng muối.

Phát hiện mọt rồi thì làm gì

1. Cách ly ngay. Lấy hộp nghi nhiễm ra khỏi tủ, cho vào túi kín. Mọt trưởng thành bay và bò được sang hộp khác.
2. Kiểm tra cả tủ. Soi từng hộp còn lại, nhìn đáy hộp xem có bột lá không.
3. Cấp đông để diệt trứng và ấu trùng. Cách nhiều người dùng: điếu cho vào túi kín, để ngăn mát khoảng một ngày, chuyển ngăn đá (khoảng -18 độ) vài ngày, rồi về lại ngăn mát một ngày trước khi để ở nhiệt độ phòng. Làm từng bước để lá không bị sốc nhiệt và đọng nước. Chi tiết về tủ lạnh xem xì gà để tủ lạnh được không.
4. Vệ sinh tủ. Hút bụi kỹ các góc, khe, kệ, rồi kiểm tra lại độ ẩm trước khi xếp điếu vào, xem vệ sinh và bảo dưỡng humidor định kỳ. Tủ gỗ mới thay hay mới mua thì ủ lại theo cách ủ humidor mới.

Cấp đông chỉ diệt mọt, không vá được lỗ. Điếu đã có lỗ vẫn mang lỗ.

Hộp có mọt khi đem bán

Mọt nặng hơn mốc ở chỗ nó lây. Người mua lại phải tính rủi ro mọt theo hàng vào tủ của mình, nên hộp có dấu hiệu mọt bị định giá thấp hơn rõ so với hộp sạch, hoặc bị từ chối nếu nhiễm nặng. Hộp đã cách ly, đã cấp đông, chỉ vài điếu có lỗ thì bên mình xem từng điếu: điếu sạch vẫn tính, điếu thủng tính riêng.

Cách bên mình định giá hộp cũ có ở quy trình thu mua cigar cũ. Chụp gần lỗ nghi mọt và đáy hộp, gửi Zalo 038.737.6666, bên mình báo có nhận hay không. Các mảng khác của việc thu mua cigar xem ở trang chủ.

Câu hỏi về mọt thuốc lá

Mọt có lây sang hộp khác không?

Có. Mọt trưởng thành di chuyển trong tủ, nên phải tách hộp nghi nhiễm ngay khi thấy dấu hiệu.

Điếu có lỗ mọt còn dùng được không?

Bên mình không khuyên dùng. Điếu thủng lỗ cháy không đều, vị lệch, và giá trị bán lại gần như không còn.

Tủ có mùi khai sau khi xử lý mọt thì sao?

Mùi khai thường là chuyện lá chưa ủ đủ, không phải do mọt. Đọc xì gà có mùi khai amoniac. Xì gà để được bao lâu thì xem xì gà có hết hạn không; một điếu cháy trong bao lâu có ở thời gian hút một điếu xì gà.