19 Tháng 9, 2026
Khách lớn tuổi mang hộp xì gà tới cửa hàng hay mở đầu bằng chuyện cái điếu cày: ông bà ngày trước rít thuốc lào, con cháu bây giờ lại cất hộp Cohiba trong tủ. Hai thứ cùng sinh ra từ cây thuốc lá nhưng đi hai con đường rất khác nhau, và con đường đó quyết định luôn giá khi bán lại. Hàng làm trong nước được tính theo cách riêng, ghi ở trang thu mua xì gà làm trong nước.
Hàng nhập từ Dominica, Nicaragua, Honduras thuộc nhóm thu mua xì gà non-Cuba, còn hàng Cuba có khung giá cao hơn hẳn. Bài này đi từ gốc thuốc lào tới thú chơi cigar hôm nay, theo những gì người làm nghề thu mua nhìn thấy qua từng hộp.
Thuốc lào làm từ loài Nicotiana rustica, khác loài Nicotiana tabacum dùng cho xì gà và thuốc lá điếu. Lá thuốc lào phơi, ủ, thái sợi rồi hút bằng điếu cày hay điếu bát, rít một hơi sâu. Vĩnh Bảo ở Hải Phòng là vùng thuốc lào có tiếng nhất miền Bắc.
Người gõ “thuốc lào xì gà” trên mạng thường đang tìm chỗ chung của hai thứ. Thực tế không có loại xì gà nào cuốn từ thuốc lào. Xì gà dùng lá nguyên, lên men nhiều đợt, ủ rồi mới cuốn thành điếu gồm ruột, lá liên kết và áo lá. Khói xì gà ngậm trong miệng chứ không rít vào phổi. Người quen rít thuốc lào mà giữ thói quen cũ khi gặp xì gà rất dễ bị say, xem hút xì gà bị say, chóng mặt. So sánh đầy đủ có ở thuốc lào và xì gà khác nhau thế nào.
Một điếu cuốn tay cần lá ruột chia theo tầng trên cây, từ volado sát gốc tới ligero gần ngọn, xem lá ruột ligero, seco, viso, volado. Mỗi tầng lên men và ủ riêng, có loại nằm kho vài năm trước khi vào điếu. Các vùng trồng thuốc lá trong nước như Cao Bằng, Lạng Sơn, Ninh Thuận chủ yếu phục vụ thuốc lá điếu và thuốc sợi, chưa đi theo quy trình đó ở quy mô lớn.
Tên gọi cũng hay gây rối. “Cigar” và “xì gà” thật ra là một thứ, chỉ khác cách đọc, xem cigar và xì gà có phải là một.
Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba) làm chủ yếu thuốc lá điếu. Xì gà làm trong nước có, nhưng phần lớn là loại nhỏ cuốn máy như Lotus, giá phổ thông, không có tem Habanos. Hàng loại này không làm ra để cất lâu cho lên giá, để vài năm trong ngăn kéo thường chỉ khô đi.
Có một nhầm lẫn bên mình gặp khá thường: “xì gà xích lô” bị tưởng là hàng nội. Đó là cách gọi dân dã của dòng Cohiba Siglo nhập từ Cuba, xem vì sao Cohiba Siglo bị gọi là xích lô. Người tưởng mình cầm hàng nội giá rẻ có khi đang cầm một hộp Cohiba thật.
Trước khi có nơi bán chuyên biệt, xì gà nhập vào Việt Nam chủ yếu theo đường xách tay và quà biếu. Mỗi người được mang bao nhiêu điếu qua cửa khẩu thì xem số điếu xì gà được miễn thuế khi nhập cảnh. Chừng mười mấy năm gần đây mới có cộng đồng người chơi, có người sưu tầm hộp gỗ, đặt tủ ủ ở nhà. Hàng nhập cũng tách hai nhánh rõ, xem xì gà Cuba và non-Cuba khác nhau.
Làm thu mua xì gà lâu, bên mình thấy hộp nhận về có tuổi đời rất lệch nhau. Có hộp Cohiba mua ở sân bay chục năm trước, có hộp nhỏ như Trinidad Reyes, cỡ nhỏ nhất của Trinidad được biếu dịp Tết, có gói Lotus mua ngoài quầy thuốc. Mỗi loại một cách tính.
Thứ làm mất giá xì gà ở Việt Nam nhiều nhất không phải tuổi hộp mà là mùa nồm. Tháng Hai, tháng Ba ở miền Bắc, hộp gỗ để ngoài tủ hút ẩm, điếu phồng lên, áo lá dễ nổi đốm. Mức nên giữ là khoảng 65–70%, xem độ ẩm lý tưởng bảo quản xì gà. Dấu hiệu điếu quá ẩm và cách cứu có ở xì gà bị ẩm quá.
Người giữ nhiều hộp thường chuyển sang tủ điện, xem tủ ủ điện có thay được humidor gỗ. Hộp gỗ nhỏ thì một gói giữ ẩm hai chiều là đủ, xem gói Boveda nên chọn mức nào. Khi định giá, bên mình mở nắp ngửi trước tiên: mùi lá ủ ngọt là tốt, mùi chua hay mùi ẩm mốc là bị trừ.
Không. Thuốc lào là sợi thái nhỏ hút bằng điếu cày. Xì gà cuốn từ lá thuốc lá nguyên, lên men và ủ theo quy trình khác hẳn.
Được, nếu còn nguyên gói và không ẩm mốc. Giá thấp hơn hàng cuốn tay nhập khẩu rất nhiều, vì là hàng cuốn máy, giá gốc đã thấp.
Còn, nếu giữ đúng độ ẩm. Năm đóng hộp in dưới đáy, bên mình đọc mã hộp rồi xem từng điếu mới báo giá. Bạn gửi ảnh qua Zalo 038.737.6666, hoặc xem các cách nhận hàng ở trang các dịch vụ thu mua cigar.
