7 Tháng 10, 2026
Giả sử bạn có một hộp Montecristo mua ở Mỹ và một hộp mua ở châu Âu. Hai hộp cùng tên, cùng logo kiếm bắt chéo, nhưng khi đưa tới bàn định giá thì hai mức giá khác hẳn nhau. Lý do nằm ở lịch sử: từ đầu thập niên 1960 có hai Montecristo tồn tại song song. Phần giá cho từng loại bên mình ghi ở trang thu mua Montecristo, Romeo, Partagás cũ, còn bài này giải thích vì sao có hai loại và cách tách chúng ra.
Nói ngắn: Montecristo Cuba là hàng Habanos, cuốn tay ở Cuba, hộp có tem niêm phong của chính phủ Cuba. Montecristo non-Cuba là thương hiệu của Altadis U.S.A., làm chủ yếu ở Cộng hòa Dominica, vài dòng làm ở Nicaragua. Bản Cuba đi theo trang thu mua xì gà Cuba Habanos, bản non-Cuba định giá theo mặt bằng xì gà Dominica và Nicaragua.
Montecristo ra đời năm 1935 ở Havana. Alonso Menéndez và Pepe García mua lại xưởng Particulares rồi đặt tên hãng theo tiểu thuyết Bá tước Monte Cristo của Alexandre Dumas. Lịch sử từng dòng có ở bài xì gà Montecristo là gì. Năm 1960, sau cách mạng, ngành xì gà Cuba bị quốc hữu hóa. Thương hiệu ở lại Cuba, nay do Habanos S.A. phân phối ra thế giới. Gia đình Menéndez rời Cuba và mất toàn bộ xưởng.
Đầu thập niên 1960, Benjamín Menéndez, con trai ông Alonso, mở xưởng ở Las Palmas trên quần đảo Canary. Ở đây họ không làm được Montecristo mà làm Montecruz, một nhãn có logo kiếm bắt chéo rất giống. Theo Cigar Aficionado, vụ kiện Menendez v. Faber, Coe and Gregg năm 1972 tại Mỹ là mốc xác lập quyền của các nhà làm xì gà lưu vong được bán phiên bản riêng của thương hiệu họ từng làm ở Cuba.
Từ đó Montecristo bản Mỹ được làm ở La Romana, Cộng hòa Dominica, tại xưởng Tabacalera de García. Nhãn này nay thuộc Altadis U.S.A. Vì lệnh cấm vận, hàng Cuba không được bán hợp pháp ở Mỹ, nên người Mỹ quen với bản Dominica. Ở châu Âu, châu Á và Việt Nam thì ngược lại, người ta gặp bản Cuba nhiều hơn.
Montecristo không phải trường hợp duy nhất. H. Upmann và chuyện hai thương hiệu song song cũng có bản Cuba và bản Dominica, Punch, hãng mang tên nhân vật rối Anh cũng có bản Honduras. Gặp những cái tên này, câu đầu tiên bên mình hỏi luôn là: hộp làm ở đâu.
Đây là sản phẩm hợp pháp có nhãn hiệu đăng ký, không phải hàng nhái. Chúng chỉ khác nguồn lá, nơi cuốn và hương vị. Câu hỏi này được giải thích kỹ hơn ở bài xì gà non-Cuba có phải hàng giả không.
| Chỗ cần nhìn | Bản Cuba | Bản non-Cuba |
|---|---|---|
| Vòng nhẫn | Có chữ Habana | Không có chữ Habana, thường thêm tên dòng như White, Platinum, Espada |
| Nắp hộp | Tem niêm phong xanh trắng của chính phủ Cuba, dán ngang mép | Không có tem này |
| Đáy hộp | Dấu Habanos, dòng chữ Hecho en Cuba, mã hộp dập nổi | Ghi Made in Dominican Republic hoặc Nicaragua |
| Tên điếu | No.2, No.4, Edmundo, Open, Línea 1935 | Có thể trùng tên số, nên không dựa vào tên |
Hàng dễ hỏi giá nhất vẫn là ba điếu Cuba quen thuộc: Montecristo No.2 đầu nhọn, điếu Mareva Montecristo No.4 và họ Edmundo cỡ robusto. Khi bạn chụp ảnh gửi bên mình, chụp rõ cả vòng nhẫn lẫn đáy hộp là đủ để biết bản nào.
Bản Cuba có thị trường sưu tầm, có mã hộp để biết năm đóng, và để lâu trong điều kiện tốt thì giá có thể đi lên. Bản non-Cuba chủ yếu được mua để hút, giá bán lẻ ổn định và nguồn hàng dồi dào, nên giá mua lại thấp hơn và ít khi tăng theo năm. Bên mình vẫn nhận cả hai, nhưng cách định giá khác nhau.
Điểm chung là tình trạng điếu. Bên mình bóp nhẹ thân điếu xem còn đàn hồi không, soi áo lá có nứt không, ngửi xem có mùi mốc hay mùi ẩm hôi. Điếu để ở độ ẩm 65–70% thì giữ giá, điếu khô cứng hoặc mốc trắng xanh thì giảm mạnh dù là bản nào.
Bạn ở Hà Nội thì mang tới số 38 đường Trần Cung, phường Nghĩa Đô, quận Cầu Giấy, Hà Nội. Ở tỉnh thì gửi ảnh trước, đồng ý giá rồi mới gửi hàng ra. Toàn bộ quy trình có trên trang thu mua xì gà, còn hỏi nhanh thì nhắn Zalo 038.737.6666 kèm ảnh vòng nhẫn và đáy hộp.
Không. White Series là dòng non-Cuba của Altadis, làm ở Cộng hòa Dominica.
Chưa đủ. Bản non-Cuba có thể dùng tên số giống bản Cuba. Hãy xem tem niêm phong trên nắp, dòng Hecho en Cuba và mã hộp ở đáy.
Tương tự các dòng phổ thông làm ở Dominica và Nicaragua. Bạn có thể đối chiếu với bài xì gà Cuba và non-Cuba khác nhau thế nào.